XIV OGÓLNOPOLSKIE WARSZTATY METODOLOGICZNO-DYDAKTYCZNE W NAUKACH O BEZPIECZEŃSTWIE

Badacze w naukach o bezpieczeństwie, podobnie jak reprezentujący inne dyscypliny naukowe, muszą kategorycznie i koniecznie w swych działania poznawczych zmierzać do prawdy. Prawdę, w sposób wciąż najbardziej zinternalizowany, wyjaśnia fraza przypisywana Akwinacie: veritas est adequatio intellectus et rei.

Można także przyjąć za prawdziwą tezę, że adequatio w przywołanej sentencji znaczy obecnie, dla zdecydowanej większości z nas, korespondencję między rzeczą (faktem) a sądem wyrażającym uznaną, o wysokim stopniu prawdopodobieństwa zgodność między intellectus a rei. Zgodność tę, w klasycznej, korespondencyjnej teorii prawdy, najdobitniej określił Tadeusz Kotarbiński, który twierdził, że „Jan myśli prawdziwie zawsze i tylko wtedy, jeżeli Jan myśli, że tak się rzeczy mają i jeżeli przy tym rzeczy mają się tak właśnie”.

Trudno zaprzeczyć „że tak się rzeczy mają”, iż człowiek, społeczeństwo, państwo zmuszone są dziś funkcjonować i przetrwać w bardzo niebezpiecznym dla nich otoczeniu. Zatem myślimy o ich dobrostanie wtedy i tylko wtedy prawdziwie, kiedy fakt ten zauważamy. Jeśli tak to budowanie konstrukcji bezpieczeństwa różnorakich podmiotów w świecie „bez pieczy”, „braku zagrożeń” staje się działaniem pragmatycznie nieracjonalnym.

Pragmatyczna racjonalność zaś to conditio sine qua non zdań, którymi chcemy wyrazić prawdziwie jakąś konstrukcję bezpieczeństwa podmiotu. W zarysowanej sytuacji problemowej, tytułowe w naszej konferencji tożsamość, poznanie, odpowiedzialność nabierają w naukach o bezpieczeństwie szczególnego znaczenia. Sądzimy, że kwestionowanie tożsamości nauk o bezpieczeństwie jest nieuzasadnioną i nieumiarkowaną krytyką środowiska badaczy bezpieczeństwa podmiotu.

Ponadto uważamy, że to starania środowiska badaczy zainteresowanych przetrwaniem, zachowaniem integralności, niezależności i rozwoju jednostki ludzkiej, społeczeństwa i państwa, polegające na tworzeniu unikalnej wiedzy o bezpieczeństwie tych podmiotów właściwej naszym naukom, budują tożsamość tych nauk. Unikalność wytworzonej w naukach o bezpieczeństwie wiedzy wynika właśnie z jej autonomii materialnej i formalnej. Żadna inna dyscyplina w dziedzinie nauk społecznych nie zajmuje się dobrostanem podmiotów w tak kategorycznie koniecznym otoczeniu niepewności, wyzwań i zagrożeń wraz z ryzykiem jako miarą tych właśnie zagrożeń. Zatem poznanie w naukach o bezpieczeństwie uprawiać należy w ramach materialnych i formalnych naszych nauk.

Ramy te sprzyjać będą także poznaniu w badaniach integrujących wiedzę na różnych poziomach syndyscyplinarności od multi do transdycyplinarności. Na przykład w badaniach interdyscyplinarnych wypada wiedzieć co chcemy poznać z perspektywy formalnej i materialnej dyscypliny naukowej innej niż nauki o bezpieczeństwie. Wreszcie, odpowiedzialność za uzyskane wyniki badań musi polegać na wiarygodności działań podmiotów poznających. Wiarygodność tę tworzyć muszą określone, relewantnie do potrzeb, cele warunki i środki działania.